Bazen insan, kendini tanıyamadığı bir anda bulur. Sakin biri birden sert tepkiler verir, sabırlı biri en küçük şeyde öfkelenir. Sonrasında ise sıkça şu cümle gelir: “Normalde böyle değilim.” Aslında bu durum bir değişim değil, stresin görünür kıldığı bir tarafın ortaya çıkmasıdır.
Stres altındayken zihnimiz “tehdit” algısını devreye sokar. Bu tehdit dışarıdan gelmese bile, içsel olarak var hissedilir: hata yapma korkusu, reddedilme kaygısı, kontrolü kaybetme endişesi… Beyin, duygusal güvenliği sağlamak için hızlı tepkiler verir; bu tepkiler çoğu zaman “bizi korumak” içindir ama dışarıdan bambaşka görünür.
Bu nedenle stres anlarında davranışlarımız değişir. Bazen fazla kontrolcü, bazen mesafeli, bazen de kolay kırılan biri haline geliriz. Zihnimiz, duygusal dengeyi korumak için savunma mekanizmalarını devreye sokar. Ancak bu mekanizmalar, uzun vadede bizi rahatlatmak yerine kendimizden uzaklaştırabilir.
Kendimizi tanıyamadığımız anlar, çoğu zaman en fazla şey öğrendiğimiz anlardır. Çünkü stresin yüzeye çıkardığı bu davranışlar, aslında bastırdığımız duygulara ayna tutar. Sınırlarımızı, ihtiyaçlarımızı ve incinebilirliğimizi en net o zaman fark ederiz.
Bu farkındalık, “neden böyle oldum?” sorusunu “bende hangi duygu harekete geçti?” sorusuna dönüştürür. Kendimize anlayışla yaklaştığımızda, o stresli anlar artık utanılacak bir zayıflık değil; bizi tanıtan bir pencere haline gelir.
Stres altında kendimize yabancılaşmak, zayıflık değil bir uyarı sinyalidir. Bu sinyali fark etmek, kendimize daha şefkatli davranmanın ve dengeyi yeniden kurmanın başlangıcı olabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi ya da psikolojik tanı niteliği taşımaz. Kendi durumunuza özel değerlendirme için bir uzmana başvurmanızı öneririz.
Beylikdüzü'nde Uzman Klinik Psikolog Berk Baykal ile stresle baş etme üzerine çalışmak ve kendi sürecinizi birlikte değerlendirmek isterseniz buradan iletişime geçebilirsiniz.